Wat is jeugdbescherming?

Het ondersteuningscentrum jeugdzorg en de sociale dienst jeugdrechtbank zijn overheidsdiensten met het mandaat om in te grijpen en te onderzoeken of er sprake is van ‘maatschappelijke noodzaak’. Dit wil zeggen: zij bekijken of je situatie moet worden opgevolgd en of de overheid moet ingrijpen. Zij doen dit om jou te beschermen, bijvoorbeeld als er zware problemen zijn thuis, als je in een moeilijke situatie zit of als vrijwillige hulp niet (meer) lukt.  

Bij zware problemen zoals geweld, mishandeling, verwaarlozing of misbruik kan ook een vertrouwenscentrum kindermishandeling betrokken worden. Zij bekijken welke hulp nodig is en zorgen dat die ook echt opstart. 

Dat gebeurt als er sprake is van maatschappelijke noodzaak: 

• de situatie is ernstig en je ontwikkeling of veiligheid komt in gevaar 
• er is thuis of in je omgeving niet genoeg verandering mogelijk 
• hulp lukt niet vrijwillig of loopt vast

Als je te maken hebt met jeugdbescherming is er een hulpverlener in beeld. Die kan een consulent betrekken als bijkomende gesprekspartner (mét overheidsmandaat) om je situatie mee op te volgen. Je hulpverlener blijft wel aan zet.  

Je consulent is iemand die met jou en je omgeving meedenkt. Die persoon: 

• bekijkt wat er aan de hand is 
• helpt zoeken naar oplossingen 
• werkt samen met jou, je ouders en mensen rondom jou 
• zorgt dat je de juiste hulp krijgt 

Consulenten proberen altijd samen met jou vooruit te kijken en oplossingen te vinden. Jij en je omgeving spelen een actieve rol. Er wordt dus niet over jouw hoofd heen beslist. 

Jeugdbescherming is er voor: 

• jongeren in een moeilijke of onveilige situatie (verontrusting) 
• jongeren die opgevolgd worden door de jeugdrechtbank 
• jongeren die een delict (iets strafbaars) hebben gepleegd 
• hulpverleners die advies nodig hebben

• ondersteuningscentrum jeugdzorg (OCJ) 
• sociale dienst jeugdrechtbank (SDJ) 
• vertrouwenscentrum kindermishandeling (VK) 

Soms zijn hulpverleners ongerust over de situatie waarin kinderen of jongeren opgroeien. Dat is bijvoorbeeld het geval als je ontwikkeling wordt bedreigd of je integriteit wordt aangetast.  

Elke hulpverlener moet kunnen omgaan met zulke situaties of weet hoe deze in te schatten. Als er daarbij advies of ondersteuning nodig is, zijn er:

• het vertrouwenscentrum kindermishandeling (VK) 
• het ondersteuningscentrum jeugdzorg (OCJ) 

Dat zijn gemandateerde voorzieningen.  

• Zij zijn gespecialiseerd in het beoordelen van verontrustende situaties.  
• Zij hebben het mandaat om op te treden, ook als jongeren of hun ouders geen hulp vragen.  
• In dialoog met de hulpverlener en het gezin vinden ze vaak een oplossing. Maar komt die er niet, dan zet de gemandateerde voorziening de stap naar het Parket. De jeugdrechter beoordeelt de ernst van de situatie en zal desnoods hulpverlening afdwingen. 

Je kan ook zelf naar een OCJ of VK stappen, maar doet dat toch best samen met een hulpverlener. 

Soms is hulp niet alleen belangrijk voor jou, maar zelfs nodig om jou of anderen te beschermen. Dan komt de overheid tussen in de jeugdhulp. Dat noemen we ook wel maatschappelijke noodzaak. 

Dat betekent dat er ernstige zorgen zijn over je veiligheid, ontwikkeling of welzijn. De consulent bekijkt dan samen met jou, je gezin en hulpverlener bekijken welke hulp nodig is. Als aanklampende hulp niet voldoende is, kan een jeugdrechter beslissen dat hulp verplicht wordt. 

Jeugdbescherming kijkt niet alleen naar problemen, maar ook naar wat wél goed gaat en waar jouw kracht ligt. 

Hulpverleners werken samen met jou, je familie en andere mensen die belangrijk voor je zijn. Want duurzame oplossingen ontstaan niet alleen door professionals, maar ook door de mensen rondom jou. 

Bij Opgroeien noemen we dat ‘oplossingsgericht en krachtgericht werken’. Daarbij staat de basishouding van Signs of Safety centraal.