Wat doet een jeugdrechter?
Een jeugdrechter werkt in een jeugdrechtbank en beslist wat er moet gebeuren als hulp niet vrijwillig lukt of als er ernstige zorgen zijn. Een jeugdrechter zoekt naar een oplossing die jou beschermt en helpt. De jeugdrechter neemt beslissingen, maar houdt rekening met jouw situatie en mening. Jij mag je mening geven en je hebt rechten, ook als je bij de jeugdrechtbank komt.
Wat is een jeugdrechtbank?
De jeugdrechtbank is een rechtbank voor minderjarigen: kinderen en jongeren tussen 0 en 18 jaar. Je komt er niet voor “de gewone rechtbank” van volwassenen.
Wie werkt er in de jeugdrechtbank?
De jeugdrechter
Op de jeugdrechtbank werken jeugdrechters. Dat zijn rechters die gespecialiseerd zijn in jeugdrecht. De jeugdrechter beslist wat voor je nodig is zodat je veilig kan opgroeien.
De griffie en de griffier
Het secretariaat van de jeugdrechtbank heet de griffie. Daar werkt de griffier.
Het parket en de parketmagistraat
Je kan niet zomaar zelf naar de jeugdrechter stappen. Het parket bekijkt jouw situatie en beslist of het nodig is om de jeugdrechter in te schakelen. Een andere naam voor parket is openbaar ministerie (OM).
Parketmagistraten onderzoeken samen met de politie strafbare feiten en beslissen of een zaak naar de jeugdrechter gaat. Ze kunnen ook een straf voorstellen. De jeugdrechter neemt daarna de uiteindelijke beslissing.
Waarom krijg je te maken met de jeugdrechtbank?
Er is sprake van een verontrustende situatie.
Een verontrustende situatie (VOS) betekent dat het niet goed gaat met jou, of dat je niet veilig (genoeg) bent. Daardoor kan je je minder goed ontwikkelen, of zit je slecht in je vel. Het parket kan dan beslissen om de jeugdrechter in te schakelen. De jeugdrechter onderzoekt welke hulp of bescherming nodig is voor jou en je gezin.
Meer informatie over een verontrustende situatie lees je op de pagina 'Ik heb te maken met verontrusting'.
Je hebt heel dringend hulp nodig.
Soms moet de jeugdrechter snel beslissen om jou meteen te beschermen omdat het nu niet veilig is. Dat heet een hoogdringende maatregel.
Je ouders mogen je niet meer opvoeden.
De jeugdrechter kan beslissen dat ouders geen beslissingen meer mogen nemen over jou. Dat heet ontzetting uit het ouderlijk gezag. Dan neemt iemand anders die taak over (een provoogd).
Je hebt een jeugddelict gepleegd of wordt ervan verdacht.
Als je een jeugddelict pleegde of ervan verdacht wordt, komt dat bij de politie. De politie maakt een proces-verbaal en stuurt dat naar het parket. Het parket beslist of je voor de jeugdrechter komt.
Wat gebeurt er bij de jeugdrechter?
- Eerst een voorlopige maatregel (beschikking), zodat er al iets kan gebeuren terwijl je situatie onderzocht wordt.
- Dan een maatschappelijk onderzoek door een consulent van de sociale dienst jeugdrechtbank (SDJ), met gesprekken en een verslag voor de jeugdrechter.
- Daarna een beslissing (vonnis) na een zitting ten gronde.
Ben je 12 jaar of ouder? Dan moet de jeugdrechter jou horen vóór die beslist.
Ben je jonger dan 12 jaar? Dan heb je ook het recht om gehoord te worden als je dat wil.
Maatregelen
Een jeugdrechter kan maatregelen opleggen om je te helpen verantwoordelijkheid op te nemen en nieuwe problemen te voorkomen. Voorbeelden zijn:
- afspraken naleven, zoals naar school gaan of begeleiding volgen
- deelnemen aan een vorming of project om bij te leren over je gedrag en de gevolgen ervan
- gesprekken voeren met hulpverleners of een begeleidingsdienst
- schade herstellen, bijvoorbeeld door excuses aan te bieden of een hersteltraject te volgen
- intensieve begeleiding thuis krijgen
- tijdelijk ergens anders verblijven
- in ernstige situaties verblijven in een gesloten voorziening
De jeugdrechter kiest een maatregel op basis van je situatie en wat je nodig hebt.
Wat kan een jeugdrechter beslissen?
Bij een verontrustende situatie (VOS)
De jeugdrechter kan beslissen dat je bijvoorbeeld:
- thuis blijft, maar er moet een plan komen
- thuis blijft met voorwaarden
- begeleiding krijgt die bij jou thuis langskomt
- tijdelijk ergens anders woont of in een voorziening verblijft
Voorwaarden
Voorwaarden zijn afspraken die een jeugdrechter oplegt. Die helpen je om problemen te voorkomen en positieve stappen te zetten. Voorbeelden zijn:
- naar school gaan
- deelnemen aan begeleiding
- geen contact hebben met bepaalde personen
- afspraken thuis naleven
- geen alcohol of drugs gebruiken
- aanwezig zijn op afspraken met je consulent
Je consulent volgt samen met jou op hoe dit verloopt. Als het moeilijk gaat, kan je daarover praten met je consulent.
Bij een jeugddelict
Als je een feit hebt gepleegd, kan een jeugdrechter beslissen dat je extra hulp of begeleiding nodig hebt. Dat kan bijvoorbeeld gaan over:
- gesprekken met een hulpverlener
- gezinsbegeleiding
- hulp om beter om te gaan met boosheid, stress of conflicten
- begeleiding rond school of werk
- hulp bij alcohol- of druggebruik
- een hersteltraject waarbij je nadenkt over de gevolgen van je daden en over herstel
- elektronische monitoring
- begeleiding in een gemeenschapsinstelling
- huisarrest
Belangrijk verschil: als de jeugdrechter je beschermt in een verontrustende situatie, dan heb je geen strafbare feiten gepleegd en komt dat niet in het strafregister. Bij strafbare feiten staat er info in het centraal strafregister tot je 28 jaar bent.
Wat doet een jeugdrechter precies?
Je situatie bekijken
De jeugdrechter krijgt uitleg van:
- consulenten van de sociale dienst jeugdrechtbank (SDJ)
- hulpverleners
- je omgeving
Zo ontstaat een beeld van wat er speelt.
Naar je verhaal luisteren
- Je krijgt de kans om je verhaal te doen.
- Je mag zeggen wat je vindt, wat je wil en wat moeilijk is.
- Je staat niet aan de kant.
- Je stem telt mee.
Beslissingen nemen
De jeugdrechter beslist wat er moet gebeuren.
Dat kan zijn:
- hulp verplicht maken
- begeleiding laten starten of aanpassen
- bepalen waar je verblijft
- een maatregel nemen als er een delict is
Die beslissingen worden “maatregelen” genoemd.
Je beschermen
De jeugdrechter wil vooral:
- je veiligheid bewaken
- zorgen dat je hulp krijgt
- duidelijkheid brengen in moeilijke situaties
Het doel is niet straffen, maar helpen en beschermen.
Wat doet een jeugdrechter niet?
- Zomaar beslissen zonder info
- Alleen luisteren naar volwassenen
- Je negeren
- Beslissen zonder uitleg
De jeugdrechter moet altijd zorgvuldig en eerlijk werken.
Wat als je het niet eens bent met een beslissing?
Dan kan je in beroep gaan. Praat daar zo snel mogelijk over met je advocaat.
- Je hebt 30 dagen tijd om in beroep te gaan.
- Verblijf je in een publieke jeugdinstelling? Dan heb je 48 uur om in beroep te gaan.
- Als je in beroep gaat, behandelt het Hof van Beroep je zaak. Tot er een uitspraak is, moet wat eerder beslist werd wel gebeuren.
Wat kan jij doen?
- Wil je dat de jeugdrechter jou hoort? Je kan een brief schrijven met de vraag om gehoord te worden.
- Begrijp je iets niet? Vraag uitleg aan je advocaat of je consulent.
- Zit je met een vraag of klacht? Dan kan je dit bespreken met je consulent. Lukt dat niet, dan bestaat Opgroeipunt als meldpunt.
Denk eraan
- je hebt het recht om gehoord te worden
- je mag vragen stellen
- je mag zeggen wat je vindt
- je kan iemand meenemen die je vertrouwt (bijvoorbeeld je advocaat)
- je hoeft het niet alleen te doen.
Lees de brochure
Ontdek de sociale dienst jeugdrechtbank en de jeugdrechtbank of jeugdrechter:
- hoe de sociale dienst en de jeugdrechtbank werken
- hoe je er terechtkomt
- wie er werken
- wat zij voor jongeren en ouders kunnen doen
